Batı'ya haksızlık etmiyormuyuz?

Manisa’nın Salihli ilçesine bağlı Sart kasabasında bulunan Sart (Sardes) antik kentindeki kalıntılar ezberleri bozacak nitelikte. Dünya’da ilk paranın bulunduğu bu harabeler, Lidya medeniyetinin başkenti olan Sardes şehrinin kalıntıları. Bu merkezi önemli yapan diğer bir husus da meşhur Kral Yolu’nun buradan başlaması. Tapınakları, hamamları, kraliyet sarayları ve ticarethaneleri bile hala ayakta olan bu merkez medeniyetin o dönemdeki zirve noktası hakkında tarihe ışık tutmakta.

Altın olarak zengin toprak yapısı günümüzde bile hala faal olan madenleri ile paranın kullanım aracı olarak buranın başlangıç noktası olmasını açıklar nitelikte bir özelliğe sahip Sart antik kenti. Kent, sonraki dönemlerde Hristiyanlığın, bir dönem de yahudilerin hüküm sürdüğü yaşam merkezi olmuş. Caddelerinde kimlerin hangi dükkanda ve ne işle meşgul olduğu tarihi kalıntılarla sabit sokakları, dükkanları hala isim isim yazılı olarak mevcut.

Böylesi önem arz eden bir antik kentte asıl dikkat çeken husus ise günümüz tuvaletleri konforunda dizayn edilmiş umumi tuvaletletinin oluşu. Evet yanlış okumadınız bu şehirde umuma açık alafranga diye tabir edebileceğimiz kalitede klozeti andıran tuvaletleri hala sapasağlam duruyor. Lidya devletinin başkenti Sardes üzerinde hüküm süren doğu Roma yani Bizans devleti, döneminde yapıldığı düşünülen helalar resimlerde de görüldüğü üzere oturak şeklinde hacet giderme bölümleri mermer üzerine işlenmiş oyma klazotler, tuvalet taşları olarak görülüyor. Aşağıda videoda da rahatlıkla görebileceğiniz gibi dışkıların kanalizasyona akması için su yoluyla desteklenmiş bölümler de yapılmış.

Tarih dersleri ve sınavlarında paranın ilk bulunduğu yer ve ülke kavramları dışında çok da fazla bilinmeyen bu kazı alanında hala şehrin büyük bölümü arkeologların çalışmalarını beklemekte. Sart harabelerinde hazineleriyle meşhur M.Ö. 560-546 yılları arasında Lidya ülkesini yöneten Kroisos (Karun) 'un sarayını, o dönemin ince işçiliğe sahip yahudi ibadet yerleri, havraların kalıntılarını, kraliyet ailelerinin yüzdüğü büyük havuzu (Bir rivayete göre havuzda zaman zaman süt doldurularak yüzülürmüş), Tamirci dükkanları, devlet büroları, nalbantların işyerlerini sahiplerinin isimleri ile bulunan ticaret merkezlerini, caddelerini. Efes'te de bir kolu olan Meşhur Kral Yolunu ve daha bir çok tarihi güzellikleri görebilirsiniz.

Gerek tarih bilgisi gerekse büyüklerimizden bir övünç vesilesi olarak öğrenmişizdir çoğu zaman temizliği batıya müslüman alemi öğretti, tuvaleti doğudan gördüler diye. Kimileri, batılı uygarlıkların haçlı seferleriyle doğu medeniyetinden teknolojiyi, medeni yaşam tarzını aldıklarını, tuvaletini bile sokaklara yapan bir milletin doğu medeniyeti sayesinde öğrendiklerini anlatıp durdular.

Batılıların haçlı seferleri ile başlayan sömürge akımları ve sonrasında coğrafi keşiflerle artan köleleştirme, işgal operasyonları biz doğu medeniyetinin çocuklarını geçmişe bakıp hayıflanarak iç geçirip onlar bizden öğrendi barutu, topu, tüfeği, pusulayı, kağıdı hatta hacet gidermeyi. Fakat bir özelliğimiz de şu ki fazla atıp savuruyoruz sanki. Gelişime açık, geleceğe yönelik yatırım yapan, eğitime, pozitif bilime önem veren her toplum kendisini geliştirme imkanına sahiptir. Bu noktada Mısır medeniyetinin o devasa piramitleri firavunları için nasıl inşa ettiği 2010 bilim dünyasında bile hala tartışılırken Antik dönemin gelişmiş medeniyetlerinin çağının üzerinde yaşam seviyesine, refahına günümüzden çamur atmak yakışıksız bir davranış olsa gerek.

Doğu milletleri, Emeviler, Selçuklular, Abbasiler, Osmanlı medeniyet sahibiydi. Bilime hizmet eden çok değerli şahsiyetler yetiştirdi. Müslüman toplumların temizlik hususunda prensip sahibi olduğu şüphe götürmez bir gerçek idi fakat daha önce hüküm sürmüş batılı medeniyetlerin de bu konuda titiz olduklarını gerek bu videodan, gerekse resimlerden de görmek mümkün. Tuvalette su kullanma ile sadece tuvalet kullanma şeklinde bariz bir temizlik anlayışı farkı olsa da günümüzde batılı eski uygarlıklar bu konuda epey bir yol katetmiş zmaanında. Batıyı geçmişimizle yerin dibine sokarken hıristiyan, yahudi, putperest antikçağ Lidya ve Roma kültürüne de haksızlık etmiş olmuyormuyuz?