Galata Bankerleri

Osmanlılarda maliye ve kredi işlemlerinde bankerlik hizmeti yapan, çoğunluğu gayrimüslim (Yahudi veya Levanten) olan sarraflardır. Osmanlı Devleti, ilk zamanlarından beri, bunları ayrıcalıklı gösterdiğinden ünü dünyaya yayılmıştır. Özellikle, İstanbul’un alınmasıyla Müslüman olmayanlara da din ve vicdan hürriyeti getirildiğinden faaliyetlerini rahatça sürdürmüşlerdir. Ancak 16. yüzyıla kadar bu bankerler hakkında meşru bir bilgi edinilememiştir. İlk Musevi bankeri, 16. yüzyılda Portekiz asıllı Mendes ailesidir. Bu aileden Jozef Nasi önemli başarılar elde etmiştir. Özellikle, Levantenlerin sürdürdüğü sarraflık da onları bankercilik faaliyetinin içine itmiştir. Osmanlı Devleti, o zamanlarda para sisteminin altın olarak kullanılması, yabancı paraların serbestçe dolaşımı bu kesimi bankerlik alanında daha ileriye götürmüştür.

3. Mustafa’nın Darphane Sarraflığını Ermeni bir aileye vermesi ve 2. Mahmut döneminde de Ermenilere verilen haklarla, Ermenilerin İstanbul’a akın etmeleri, Ermenilerin bankerlikte ilerlemesini sağladı. Ancak yeniçerilerden dolayı, rahat hareket edemeyen bu bankerler, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla rahatlarken, Tanzimat Fermanı’nın ilanıyla her türlü güvenliği sağlayıp zamanla Osmanlının mali işlerini de kontrol altına almıştır. Özellikle, Rum bankerler, batıdan çok düşük faizli kredi alıp satın aldıkları malları, Osmanlı Devletinde peşin parayla satıp büyük karlar elde ettiler.

Esnaf loncalarını finanse eden gediklerle sorun yaşadıysalar da Tanzimat Fermanı’yla iyice rahatladılar. Daha sonra kambiyo işlemlerini düzene kavuşturmak için ilk Osmanlı bankasının kurulmasına öncülük ettiler. İtalyan asıllı Baltazzi ve Fransız asıllı Alleon tarafından 2 milyon kuruş karşılığında banka kuruldu. 1854’de Osmanlı Devleti’nin dış borca başvurmasıyla Galata Bankerlerinin gücü doruğa ulaştı. Hatta, kısa bir süre kapatılan ve 1872’de tekrar kurulan İstanbul Bankası Yunanistan’a bile dış borç verecek düzeye gelmiştir. Osmanlı Devleti, güçlü olduğu sürece onlar rahat etmiştir. 1877-78 Osmanlı-Rus savaşlarında Osmanlı Devleti’ne para yardımında bulunup, Rusların İstanbul’a girmesi önlenmiştir. Ancak 1881’de kurulan Duyun-u Umumiye ile devletin maliyesi el değiştirdi. Böylece, bu parlak dönem sona ermiştir. Çoğu banker, ülkeyi terk ederken, bazıları ticari bankerlik hizmetini devam ettirmiştir.
Google+ paylaş

Benzer Konular :

    Yorum yapın
    Facebook yorumları

0 YORUM YAPILDI. Görüşünüzü belirtin ! :

Yorum Gönder

►Bir profiliniz yoksa "Yorumlama biçimi" seçeneğinden "Adı/URL" kısmına isminizi yazarak (url zorunlu değil) veya "Anonim" bölümüne tılayarak yorumunuzu yazabilirsiniz.