Piyasadaki çekler hukuken geçersiz mi?

Belki ticari teammüllere çok ters gelebilecek bir yaklaşım ama yasalara bakarak çıkarılacak sonucu analiz etmekte fayda var.

Türk ticaret kanununda bulunmayan fakat herhangi bir yargıtay ictihatında varmıdır bilinmez ama hukuksuzluğun hukuk olarak uygulandığı bir konu da çekte yer alan vade ibaresidir. 

Türk Ticaret Kanunu ne diyor?

Madde 707 - Çek, görüldüğünde ödenir. Buna aykırı her hangi bir kayıt yazılmamış hükmündedir.     Keşide günü olarak gösterilen günden önce ödenmek için ibraz olunan bir çek ibraz günü ödenir.   
 III- ÖDEME İÇİN İBRAZ: 1. UMUMİ OLARAK : Madde 708 - Bir çek, keşide edildiği yerde ödenecekse on gün; keşide edildiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilmelidir.     Ödeneceği memleketten başka bir memlekette keşide edilen çek, keşide yeri ile ödeme yeri aynı kıtada ise bir ay ve ayrı ayrı kıtalarda ise üç ay içinde muhataba ibraz edilmelidir.     Bu bakımdan, bir Avrupa memleketinde çekilip ve Akdeniz'de sahili bulunan bir memlekette ödenecek olan ve bilmukabele Akdeniz'de sahili olan bir memlekette çekilip bir Avrupa memleketinde ödenmesi lazımgelen çekler aynı kıtada keşide edilmiş ve ödenmesi şart kılınmış sayılır. Yukarda yazılı müddetler, çekte keşide günü olarak gösterilen tarihten itibaren işler.   

Çekde ödeme, tahsilat için yetkili bankaya gidilip ibraz edilmesi gerekir. Çekin karşılığı var ise o an bononun paraya çevrilmesi yasal bir zorunluluktur. O halde ibraz süresi de yukarıdaki TTK'nın ilgili maddesi uyarınca açıkça belirtilmesine rağmen uygulamada 8-9 hatta bir yıl sonrasına bile kesilen çekler nasıl ibraz edilip tahsile verilebiliyor?

Çekte yer alan keşide günü evrağın düzenlendiği tarih olarak kabul edilir. Bu süre zarfında aynı şehirde tahsil edilecekse 10 gün, farklı bir yerde tahsil edilecekse 1 ay süre içerisinde bankaya ibrazı kanunen zorunlu bir durum.Peki o zaman uygulamanın yasal dayanağı nerden çıkıyor?

Şöyle olsa belki durum anlaşılabilir bir hal alabilir. Çeki yazan keşideci düzenlenme tarihini ödeme tarihi diye belirtilen vadesinin bulunduğu ay içerisinde bir gün yazsa belki işi kıvırma yöntemi veya açıklaması olur kendi bütünselliğinde. Ne yazık ki bu da yok.

Piyasa işleyişine aykırı olan bu yaklaşım ilgili kanuna göre yorumlandığında 1 aydan hatta 10 günden sonra ödenen, vadeli çekleri geçersiz kılan bir durum ortaya çıkmaktadır. Elbette burada da karşımıza ticari örf kuralı biz böyle uygun gördük böyle olacak şeklinde gökten zembille inmekte. O halde hukukun üstünlüğü ve yasalar karşısında hukuk devleti nerede kalıyor?

Sonuç olarak çekin anlamı olan para kavramı çek = örf olarak yeniden şekillenmekte!

Hiç yorum yok

►Bir profiliniz yoksa "Yorumlama biçimi" seçeneğinden "Adı/URL" kısmına isminizi yazarak (url zorunlu değil) veya "Anonim" bölümüne tılayarak yorumunuzu yazabilirsiniz.