Çalışanların iş, ücret ve mesai hakları

Maaşlarını alamayanların durumu ve çalışanın hakları, çalışma saatleri, izin hakkı ve süreleri, gibi konularda kafalardaki soru işaretlerini iş kanununun ilgili maddelerine göre cevaplamaya çalışalım.

Bilmeyen kalmasın haksız uygulama varsa bir faydamız olsun...

Çalışanların iş, ücret ve mesai hakları

Alacağı tahsil edilemeyen ücretlerde zamanaşımı var mıdır?

Şu kadar zaman geçti ne ücreti istiyorsun diyemez işveren. Alacağın üzerinden beş yıl geçmedikçe borç düşmez. Zaman aşımı 5 yıl sonra işler.

Zamanında ödenmeyen maaşlar - ücretlerde işçi ne yapabilir?

Maaş gününden itibaren 20 gün içerisinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen ücretlerde çalışan işe gelmeyebilir. Bu istifa, grev, işten ayrılma ve işten çıkarılma sebebi olarak gösterilemez.

Çalışanın yerine başkası işe alınamaz, görevi olan iş başkasına yaptırılamaz. Söz konusu alacak ise yasal faizin en üst sınırı ile işverene ödetilir.

Maaşa haciz konulabilir mi?

İşçinin ücrete konu alacağının 1/4'ünden fazlası haczedilemez, devredilemez. Nafaka ödemesi hariç.

Ücret pusulası / maaş bordrosu zorunluluğu varmıdır?

  1. İşverence işe konu olan ücrete ilişkin maaş ayrıntıları:
  2. Ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem
  3. Fazla çalışma saat ve tutarları
  4. Hafta tatili,
  5. Bayram ve genel tatil ücretleri
  6. Vergi, sigorta primi,
  7. Avans mahsubu,
  8. Nafaka ve icra
gibi yukarıda belirtilen maddeler belirtilmek zorundadır.

İşveren Maaş kesme cesası, ücret kesintisi yapabilir mi?

İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.

İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir. İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz.(İş Kanunu Madde 38)

Fazla süre çalıştırmada (Ek masai) maaş durumu nasıl hesaplanmalıdır?

İşçinin onayının alınıp yılda toplam ikiyüzyetmiş saatten fazla olmamak koşulu ile haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalarda her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Zorunlu çalışma süresi haftalık kaç saattir, işveren işçiyi kaç saat çalıştırabilir?

Haftalık toplam en fazla 45 saat çalıştırabilir. Bunun dışında fazla saatleri işçinin onayını almak ve ek ücretini ödemek koşulu ile süre arttırılabilir. güne bölündüğünde günlük 11 saati aşmamak koşulu ile bu saat günlere paylaştırılabilir. Gece çalışması (vardiyası) durumunda günlük (gecelik) çalışma süresi 7,5 saati geçemez.

Ayrıca Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat, yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat ara dinlenme verilmesi zorunludur.

İşçinin kanunen haftalık tatil hakkı var mıdır?

Haftalık toplam azami 45 saatlik çalışma koşulu sağlanan bir işyerinde haftalık 24 saat yani bir gün tatil yapma hakkı bulunmaktadır.

Kanuni yıllık izin hakkı ve süreleri nelerdir?

İşe başlanılan gün itibaren deneme süresi dahil olmak üzere 1 yıl çalışanlar yıllık ücretli izin hakkına sahip olurlar. Yıllık izinden feragat edilemez, izin iptal edilemez.

Buna göre:

a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,

b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,

c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,

Az olamaz.Ancak onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.(İş Kanunu Madde 53)

Ayrıca bu izinler parça parça kullanılabilir. Buna işveren karar veremez. İşçinin onayı üzere bir bölümü en az 10 gün olmak koşuluyla en fazla üçe bölünebilir. Bayram tatili gibi resmi tatiller yıllık izinden sayılamaz. Ücret ise izne çıkılmadan peşin veya avans usulüyle ödenmelidir. Yani ücret verilmeden çalışana yıllık izin verilemez. İş sözleşmesi bitmişse yada işten çıkarılmada ücretli izin dönemi ücretli çalışma saatleri şeklinde değerlendirilip ayrıca hesaplanır ve ayrıca ödenir.

18 yaşını doldurmamış çocuklarda çalıştırma yasağı nelerdir?

Onbeş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak, on dört yaşını doldurmuş ve ilköğretimi tamamlamış olan çocuklar, bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler.

Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında çalışılacak işlerde on sekiz yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır.

Sanayie ait işlerde onsekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır. (İş kanunu Madde 71,72,73)

1 yorum:

►Bir profiliniz yoksa "Yorumlama biçimi" seçeneğinden "Adı/URL" kısmına isminizi yazarak (url zorunlu değil) veya "Anonim" bölümüne tılayarak yorumunuzu yazabilirsiniz.