Sorularla işten çıkarılma - iş sözleşmesi feshi

Haksız yere veya sebebsiz işten çıkarılma durumları çokça yaşanmakta. Zaten karın tokluğuna geçinen onca kişi gelirinden mahrum kalma, geçinememe, işinden olma ile uğraşırken bu imkanlarla ya haklarını arayamıyorlar yada hangi haklara sahip olduklarını bilmiyorlar. 

Ama şu var ki mahkemeye başvursam uzun sürer masraflarını karşılayamam diye korkanlar da az değil. Böyle bir durumla karşı karşıyasanız ve haklı olduğunuza inanıyorsanız aşağıda verdiğim örnek soru ve cevaplarla da durumunuzu karşılaştırın. Hala haksızlığa uğradınızı düşünüyorsanız korkmayana hakkını arayana kanunlar ve mahkemeler kayıtsız kalmıyor. Bunun örneği çok. Mahkeme ve avukat masraflarından çekiniyorsanız gene korkmayın haklı olduğunuz mehkeme tarafından karara bağlanırsa masraflarınızı karşı tarafa ödeteceksiniz.

Kimse gücenecek krılacak diye bir durum yok haksızlığa maruz kaldıysanzı sizin kırılmanız önemsenmemiştir zaten

Çalışanların iş hakları hususunda sorularla yaşanan sorunlara yanıt bulmaya çalışalım:

İş sözleşmesinde yazılı bir metin imzalamak gerikiyor mu?

Süresi bir yıldan fazla olan iş sözleşmelerinde yazılı bir sözleşme yapılması kanunen zorunludur. Bu sözleşme işe başlama tarihinden itibaren en geç iki ay içerisinde işveren tarafından işçiye sunulmalıdır.

İş sözleşmelerinde hangi maddeler olmalıdır?

Kanunen zorunlu hükümler uyarınca aşağıdaki maddeler sözleşmede yer almak zorundadır.

Varsa özel çalışma koşulları,
Günlük ya da haftalık çalışma saatleri ve toplam süreler,
alacağı ücret ve ek maaş/yövmiyeler,
Ücret ödeme dönemler (maaş günü)
Süresi belli iş sözleşmesi hallerinde sözleşme süresi, bitiş tarihi,
Fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümler.

İş sözleşmelerine işveren tarafından ek maddeler konulması hukuka uygunmudur?

İş kanunu M.9' göre; taraflar iş sözleşmesini, Kanun hükümleriyle getirilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun türde düzenleyebilirler.

Deneme süresi var mıdır ne kadardır?

Kanunen bir işçi için deneme süresi en fazla iki aydır. Toplu iş sözleşmelerinde bu süre dört aya kadar çıkabilir. Fesih halinde tazminatsız ve önceden bildirime gerek kalmadan işverene sözleşmeye son verme hakkı verilmiştir. Ancak ücret ve diğer hakları işçiye ödemek zorundadır.

Deneme süresinde işten çıkarılanın maaşı ödenmezse hak idda edilebilir mi?

Deneme süresince çalıştığı gün nispetinde işçi emeğinin karşılığını ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller dışında isteyebilir, alamazsa mahkeme yoluyla ücretini tahsil edebilir.

İş sözleşmesinin fesih bildirimi ne zaman uygulanır? İşten çıkartılan işçiye bu durum hangi yasal süreçle bildirilir?

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.

İş sözleşmeleri;

a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,

b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,

c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,

d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,

Feshedilmiş sayılır. (Süreli fesih MADDE 17)

Süre beklenmeden işten çıkarılma durumunda ne olur?

İşveren bildirim süresini beklemeden çalışanın işini feshedebilir, işten çıkmış sayılacağı gün dahil ödemeyi peşin yapabilme hakkı bulunmaktadır. Ödeme bulunulmadan işten çıkarılmada işveren, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür. Fesih için bildirim şartına da uyulmaması ayrıca dördüncü fıkra uyarınca tazminat ödenmesini gerektirir.

Haksız fesih şartları nelerdir?

Aşağıda sıralı maddeler kanun uyarınca işten çıkarılma için haksız sebeplerdir.

a) Sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılmak.

b) İşyeri sendika temsilciliği yapmak.

c) Mevzuattan veya sözleşmeden doğan haklarını takip için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak veya bu hususta başlatılmış sürece katılmak.

d) Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler.

e) 74 üncü maddede öngörülen ve kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek.

f) Hastalık veya kaza nedeniyle 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen bekleme süresinde işe geçici devamsızlık. Bu madde çalışamayacak durumda hasta olan bir işçinin çalışma ehliyetini kaybettiğine dair sağlık kurulunca verilen raporun beklenmeden feshidir.

Sözleşmede fesih usulü nasıl işlemelidir?

Sözleşme feshinde işveren çalışanına işine neden son verdiğini açıkça belirtmek zorundadır.

Sözleşme feshi için açıkça belirtmek yeterlimidir?

Hayır yeterli değildir. İşveren davranışları ve performansı yüzünden savunması alınmadan işten çıkartması kanuna aykırıdır. (istisnai durumlar hariç)

Fesih bildirimine itiraz edilebilir mi?

Yapılan bildirimin nedeninin geçerli bir sebep olmadığını idda eden işçi bu durumu bir ay içinde iş mahkemesinde dava açarak hak arama yoluna gidebilir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırmalıdır. Temyize giden dava yargıtay bir ay içerisinde yanıtlar.

Fesih sebebinin başka haksız nedenlerden olduğunun iddası ve ispat yükümlülüğü çalışlana fesih nedenine konu olan bildirim gerekçesi de işverene aittir.

Feshin geçersizliği (haksız yere işten çıkarılma) mahkemece kanıtlanırsa ne olur?

Mahkeme çalışanı haklı bulursa işveren işçiyi bir ay içerisinde tekrar işe almakla yükümlüdür.

İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur. (İş kanunu Madde 21)

Mahkeme fesih geçersizliğinde işçiye ödenecek tutarı belirler mi?

İşveren mahkeme sonucunda işe başlatmazsa çalışanını ödenecek tazminat miktarını hesaplar. Ayrıca dava süresince çalışamayan, işçiye en fazla 4 aya kadar olan maaşı da ayrıca ödetilir. Bildirim süresince geçerli olan alacağı da ayrıca ödenir.

İş sözleşmelerine fesih durumunda hak idda edemyeceği mahkemeye başvuramayacağı şeklinde işverence ek madde konulabilir mi?

Hayır kesinlikle konulamaz. Konulursa sözleşme hukuken geçersiz sayılır.
Google+ paylaş

Benzer Konular :

    Yorum yapın
    Facebook yorumları

0 YORUM YAPILDI. Görüşünüzü belirtin ! :

Yorum Gönder

►Bir profiliniz yoksa "Yorumlama biçimi" seçeneğinden "Adı/URL" kısmına isminizi yazarak (url zorunlu değil) veya "Anonim" bölümüne tılayarak yorumunuzu yazabilirsiniz.