Sermaye Piyasası Hukuku: Piyasa Bozucu Eylemler


Piyasa Bozucu Eylemler tebliği, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 104. maddesinde düzenlenen Piyasa Bozucu Eylemler’i açıklamak üzere yayınlanmıştır.

SPK’nın 104. maddesindeki tanım şöyledir: "Makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemler, bir suç oluşturmadığı taktirde , Piyasa bozucu nitelikte eylem sayılır." Bu eylemlerin cezası 500 bin liraya kadar idari para cezasıdır.

Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği

Sermaye Piyasası Kanununun 104. maddesinde Piyasa Bozucu Eylemlerin neler olduğuna dair net bir husus bulunmadığı için, Sermaye Piyasası Kurulu kendi içinde bu konuda bir netlik sağlamış ve bir taslak metin ortaya çıkmıştır.

Bu hazırlanan taslak metin 21 Ocak 2014 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Tebliğde Piyasa bozucu eylemler anlatılmış ve hangi hallerin piyasa bozucu eylem sayılmadığı belirlenmiştir.

Piyasa Bozucu Eylemler

Piyasa Bozucu Eylemler Tebliğde 4 Ana başlıkta toplanmıştır. 
Bunlar:
  1. İçsel Bilgi veya Sürekli Bilgilere İlişkin Piyasa Bozucu Eylemler
  2.  Emir veya İşlemlere İlişkin Piyasa Bozucu Eylemler
  3. İletişim veya Haberleşme Yoluyla İşlenen Piyasa Bozucu Eylemler
  4. Diğer Piyasa Bozucu Eylemler
  5. Piyasa Bozucu Eylem Sayılmayan Haller

1. İçsel Bilgi veya Sürekli Bilgilere İlişkin Piyasa Bozucu Eylemler

Sermaye Piyasası mevzuatına uygun olarak Kamuya gerekli Açıklamaların yapılmasından önce içsel veya sürekli bilgiye sahip olan kişiler, bu bilgileri kamuya gerekli açıklamalar yapılana kadar korumakla yükümlüdürler.

Bu kişilerin, bilgileri kamuya açıklanmasından önce üçüncü kişilere iletmeleri ve doğrudan ya da dolaylı olarak bu bilgileri alan kişilerin de bunlara dayanarak sermaye piyasası işlemi yapmaları piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilir.

İhraççılar tarafından düzenlenen finansal tablo ve raporlar ile bağımsız denetim raporlarının hazırlandığı hesap döneminin bitiminden kamuya açıklanmasına kadar geçen süre içinde, bilgi sahibi kişilerin veya eşleri çocukları aynı evde yaşayanların sp araçları ile işlem yapmaları piyasa bozucu eylem kabul edilir.

İçsel bilgilerin kesinleşmesinden, mevzuata uygun şekilde kamuya duyurulmasına kadar geçen süre içerisinde, içsel bilgi veya sürekli bilgilere sahip olan kişilerin veya söz konusu kişilerin eşleri, çocukları ya da aynı evde yaşadıkları kişilerin ilgili sermaye piyasası araçlarında işlem yapmaları piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilir.

İçsel Bilgi veya Sürekli Bilgilere İlişkin Piyasa Bozucu Eylemlere örnek olarak Sermaye Piyasası Kurulunun vermiş olduğu bazı kararlar aşağıdadır.

SPK, Süleyman S. hakkında içsel bilgilere ilişkin yaptığı aykırılıklardan dolayı; 14.07.2015 tarihli, 18/909 sayılı kararıyla idari para cezasına çarptırılmıştır. Bu karar; "T. Garanti Bankası A.Ş. pay piyasasında 02.01.2015-22.01.2015 tarih aralığında gerçekleştirilen işlemlerin VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına aykırılık teşkil etmesi nedeniyle 24.672 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir."

Başka bir kararda Besim T. hakkında "Net Holding A.Ş. pay piyasasında 21.01.2014-19.02.2014 tarih aralığında gerçekleştirilen işlemlerin VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği (Tebliğ)'nin 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına aykırılık teşkil etmesi nedeniyle 24.672 TL ve 26.02.2015 tarihinde gerçekleştirilen 60.000 adet alım işleminin ise Tebliğ'in 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasına aykırılık teşkil etmesi nedeniyle 24.672 TL olmak üzere toplam 49.344 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir."

2. Emir veya İşlemlere İlişkin Piyasa Bozucu Eylemler

Tek başına ya da birlikte hareket ettikleri kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktar ve oranları, emir miktar ve oranları, emir iptal miktar ve oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya kabul edilebilecek nitelikte;
  • Alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi,
  • Farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi,
  • Bir dakikadan daha az zaman dilimleride piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasada ki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi,
  • Kendisi tarafından yine kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi,
  • Açılış veya kapanış fiyatlarını etkilemeye yönelik işlemler yapılması,
  • Gün sonu veya vade sonu uzlaşma fiyatlarını etkilemeye yönelik işlemler gerçekleştirilmesi,
  • Fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılması,
  • Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında bir sicile bağlı tüm hesaplar için ya da piyasa bazında belirlenen pozisyon limitlerinin geçilmesi,
Vadeli işlem piyasasında, ilgili dayanak varlık piyasasında gerçekleştirilen işlemlerle aynı yönlü işlemler gerçekleştirilmesi ve bunlara benzer işlemler yapılması suretiyle borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozan ya da sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, arz ve talepleri hakkında yanlış ve yanıltıcı izlenim uyandıran veya adil ve dürüst işlem yapılmasını, piyasanın rekabetçi bir ortamda işleyişini ya da fiyatın doğru ve dürüst bir şekilde oluşmasını zorlaştıran, engelleyen eylem ve davranışlar piyasa bozucu eylem olarak nitelendirilir.

Emir veya İşlemlere İlişkin Piyasa Bozucu Eylemlere örnek olarak Sermaye Piyasası Kurulunun vermiş olduğu bazı kararlar aşağıdadır.

SPK’nın İnternet sitesinden alınan bir kararda Murat S. isimli şahıs 07.12.2015 tarihinde 1565 kurul karar numarası ile idari para cezasına çarptırılmıştır. Karar aşağıda mevcuttur.
"Mega Polietilen Köpük Sanayi ve Ticaret A.Ş. pay piyasasında 01.10.2015-07.10.2015 döneminde gerçekleştirilen işlemlerin VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (f) bentlerine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle 24.672 TL idari para cezası tesis edilmesine karar verilmiştir."

Başka bir kararında Hakan D. hakkında 
"Işıklar Enerji ve Yapı Holding A.Ş. (IEYHO) pay piyasasında 21.10.2014-10.12.2014 döneminde gerçekleştirilen işlemlerin VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (ç) ve (f) bentlerine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle 198.912,02 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir."

3.İletişim veya Haberleşme Yoluyla İşlenen Piyasa Bozucu Eylemler

Sermaye Piyasası araçlarının fiyatları, değerleri veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek nitelikte veya bunlara etki edebilecek piyasa göstergelerine ilişkin olarak yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi vermek, söylenti çıkarmak, haber vermek, özel durum açıklaması yapmak, yorum yapmak veya rapor hazırlamak piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilir. Bu eylemlerin yalan, yanlış veya yanıltıcı olduğunu bilen bilmesi gereken kişiler tarafından yayılması (Ör. Yönetim kurulu üyesi, müdür, uzman vb. Kişiler)

Sermaye Piyasası Kurulu’nun özel durumların açıklanmasına ilişkin düzenlemeleri kapsamında açıklanması gereken ve sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkileyebilecek nitelikteki bilgilerin açıklanmaması,

Sermaye Piyasası araçları hakkında gazete, televizyon, internet veya benzer nitelikte kitle iletişim araçları kullanarak yorum veya tavsiyede bulunduktan sonra, yorum veya tavsiyede bulunduktan sonra, yorum veya tavsiyesini değiştirinceye kadar veya her halükarda 5 iş günü içerisinde, alım veya elinde tut tavsiyesi verdiği halde satmak ya da satım tavsiyesi verdiği halde almak piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilir.

İletişim veya Haberleşme Yoluyla İşlenen Piyasa Bozucu Eylemlere örnek olarak Sermaye Piyasası Kurulunun vermiş olduğu bazı kararlar aşağıdadır.

SPK, Piyasa Bozucu Eylemler tebliğinin 6. maddesine aykırı hareket ettiği için Fatih A. hakkında; 30.10.2014 tarihli ve 31/1060 sayılı kararı ile idari ceza vermiştir. Bu karar; "Bir sosyal paylaşım sitesi üzerinden yatırımcılara pay alım tevsiyelerinde bulunup; söz konusu pay alım tavsiyeleri öncesi ilgili pay piyasalarında alım işlemi gerçekleştirip tavsiyeleri sonrasında ise ilgili pay piyasasında satım işlemi gerçekleştirmesi sonucunda VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 6 maddesinin dördüncü fıkrasının ihlal edilmesi."

4.Diğer Piyasa Bozucu Eylemler

Sermaye piyasası araçlarının fiyatını veya değerini etkileyebilecek büyüklükteki emirlerin yatırım kuruluşlarına, ilgili borsaya ve teşkilatlanmış diğer piyasalara iletilmesinden önce, yatırımcıların emir bilgilerine vakıf olarak emre konu olan sermaye piyasası aracında veya bu araçla ilgili diğer sermaye piyasası araçlarında emir verilmesi, verilen emrin değiştirilmesi ya da iptal edilmesi veya söz konusu emirlere ilişkin bilgilerin 3. şahıslara aktarılması piyasa bozucu eylemdir.

Noterce düzenlenmiş bir vekaletname olmaksızın borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda;
a) Bir başkasının hesabını kullanmak suretiyle bu hesap üzerinden emir iletmek, işlem yapmak veya hesap hareketi gerçekleştirmek,
b) Bir başkasına kendi hesabını kullandırmak üzerinden emir iletmek, işlem yapılması veya hesap hareketi gerçekleştirilmesine imkan  sağlamak

Payları borsada işlem gören ortaklıkların herhangi bir 12 aylık dönemde sermayesinin %10 veya fiili dolaşımdaki  paylarının nominal değerinin %50’sini aşan pay satışlarının yönetim kontrolüne sahip ortaklar tarafından borsada gerçekleştirilmesinin planlanması durumunda, ilgili ortaklar tarafından mevzuata uygun bir bilgi formunun düzenlenmesi ve bu formun satış öncesinde Sermaye Piyasası Kurulu’nca onaylanması zorunludur. Sermaye Piyasası Kurulu’nca onaylanmış bilgi formunun KAP’ta ilan edilmesi zorunludur.Pay Tebliği’nin bu 27. maddesine ve Sermaye Piyasası Kurulu’nun ilke kararlarına aykırı hareket edilmesi piyasa bozucu eylemdir.

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından haklarında işlem yapma yasağı kararı alınmış kişilerin işlem yasaklısı oldukları dönemde kendi hesaplarından ya da başkalarının hesaplarını kullanarak borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem yapmaları piyasa bozucu eylemdir.

Diğer Piyasa Bozucu Eylemlere örnek olarak Sermaye Piyasası Kurulunun vermiş olduğu bazı kararlar aşağıdadır. SPK Evre K. hakkında Piyasa bozucu Eylemler tebliğinin 7. maddesine aykırı hareket ettiği gerekçesi ile 15.09.2015 tarih, 26/1154 sayılı kararı ile idari para ceasına çarptırılmıştır.

Bu karar; "Evren K. tarafından vekalet olmaksızın gerçekleştirilen işlemlerin VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle söz konusu şahıs hakkında 22.407 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir."

5.Piyasa Bozucu Eylem Sayılmayan Haller

Aşağıdaki haller piyasa bozucu eylem sayılmaz:

  • TCMB ya da yetkilendirilmiş başka bir resmi kurum veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından para, döviz kuru, kamu borç yönetim politikalarının uygulanması veya finansal istikrarın sağlanması amacıyla işlem yapılması
  • Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri kapsamında uygulanan geri alım programları, çalışanlara pay edindirme programları ya da ihraççı veya bağlı ortaklığının çalışanlarına yönelik diğer pay tahsis edilmesi,
  • Sermaye Piyasası Kurulunun 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamındaki fiyat istikrarını sağlayıcı işlemlere ve piyasa yapıcılığına ilişkin düzenlemelerine uygun olarak icra edilmeleri kaydıyla, münhasıran bu araçların piyasa fiyatının önceden belirlenmiş bir süre için desteklenmesi amacıyla sermaye piyasası araçlarının alım veya satımının yapılması yahut emir verilmesi veya emir iptal edilmesi,
  • Gazetecilerin basın meslek ilkeleri ve etiğine uygun olarak yürüttükleri mesleki faaliyetleri;
a) Haber veya yorumların yayımlanmış olmasından dolayı doğrudan veya dolaylı olarak haksız menfaat temin edilmemesi,
b) Haber veya yorumların bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı suçlarından herhangi birini işleyen şahıslarla anlaşmalı olarak ya da bu şahısların yönlendirmesiyle yayımlanmamış olması
c) Haber veya yorumların yayımlanmasından önce ilgili sermaye piyasası aracında işlem yapılmaması veya bu hususların başkalarına aktarılmaması şartıyla piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilmez.

SONUÇ

Sermaye  Piyasası Kurulunun çıkarmış olduğu tebliğ ile borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozan ya da sermaye piyasası araçlarının fiyatını, yatırımcıların kararlarını etkileyen veya adil ve dürüst işlem yapılmasını ve rekabeti zorlaştıran veya engelleyen eylem ve davranışlar Tebliğ kapsamına alınarak yasal mevzuat olarak tanımlanmıştır.

Av. Oğuzhan ÇAKIR
Google+ paylaş

Benzer Konular :

    Yorumlar
    Facebook Yorumları

5 YORUM YAPILDI. Görüşünüzü belirtin ! :

  1. cihan toprak10 Mart 2016 19:04

    Teşekkürler.

    YanıtlaSil
  2. Genç hukukçu13 Mart 2016 14:25

    Ödev konusuydu Teşekkürler avukat bey.

    YanıtlaSil
  3. Rica ederim İyi Çalışmalar

    YanıtlaSil

►Bir profiliniz yoksa "Yorumlama biçimi" seçeneğinden "Adı/URL" kısmına isminizi yazarak (url zorunlu değil) veya "Anonim" bölümüne tılayarak yorumunuzu yazabilirsiniz.